“Kanatlı hayvan ile temas edenler için önlem şart”

Avian Influenza ( Kuş Gribi) nedir? Nasıl ortaya çıkar?

M.AKAN-Kuş Gribi viral bir hastalıktır. Kanatlı hayvanlarda ortaya çıkar. İnsanlara da bulaşabilmektedir. Ancak bunun için pek çok unsurun biraraya gelmesi gerekmektedir. Türkiye’de bugüne kadar görülmeyen bu hastalığın kanatlı hayvanlarda ortaya çıkması için temel kaynak, göç eden su kuşlarıdır. Bu kuşlar virusu taşırlar ve göç yollarındaki kanatlılar için potansiyel bir tehlike oluştururlar. Bu kuşların özellikle dışkılarıyla çıkardıkları virusun, direkt ve/veya indirekt olarak kanatlı sürülerine bulaşması ile hastalık başlar ve yayılır.

Avian Influenza’dan en fazla etkilenen canlılar hangileridir?

M. ARIK-Hastalık virusunun A,B ve C antijenik tipleri vardır. Yalnız B ve C tipi insanlarda hastalık oluşturur. Şu ana kadar yapılan tespitler neticesinde A tipinin insan, domuz, at, balina, Amerikan vizonu ve kanatlılarda solunum yolu enfeksiyonu oluşturduğu bildirilmiştir.
Etken daha çok ördek, hindi, tavuk, sülün, evcil kaz, bıldırcın, tavus kuşu, muhabbet kuşu, martı, bataklık kuşları, keklik, deniz kuşları, beç tavuğu ve papağan cinslerinden izole edilmiştir.  Bütün kanatlı türleri hastalığa duyarlı olmakla birlikte evcil kanatlılar enfeksiyona daha duyarlıdır ve hastalık sürü içinde çok hızlı bir şekilde yayılır.
 
Hastalık yaptığı ekonomik kayıplar ve yayılmasının hızlı olması nedeniyle Dünya Hayvan Sağlığı Teşkilatı’nın (OIE) A listesinde yer almaktadır. Birçok ülkede bildirimi zorunlu hastalıklar arasındadır ve devletçe kontrolü esas alınmıştır. Ülkemizde de bildirimi zorunlu bir hastalıktır.

Çiftliklerde hastalığa karşı alınabilecek önlemler nelerdir?

M.ARIK- Bu hastalığa karşı ulusal düzeyde alınabilecek önlemler arasında, bir konu çok önemlidir. Bu da tavuk vebasının yayılmasında en önemli faktörün göçmen su kuşları olmasıdır. Su kuşlarının ya a taşıdığı viruslerin kanatlı sürüleri ile temasa gelmesinin yanı sıra diğer kanatlılar ve memeli hayvanlar da bulaştırabilirler. Tüm bunlara rağmen temel biyogüvenlik önlemlerinin alınarak kümeslere etkenin girişini engellemek oldukça büyük önem arz etmektedir. Hastalığın bilinen bir tedavisi bulunmamaktadır. Aşı uygulamaları bazı ülkelerde denenmiştir ancak aşılama hastalıktan tam koruma sağlamaktan uzaktır.

Sektör biyogüvenlik önlemleri alıyor mu?

M.AKAN-Yıllardır gündemde olan Kuş Gribi 1999 yılında İtalya’da ortaya çıkınca tavukçuluk sektörü mevcut uygulamalarına ilave olarak Kuş Gribi konusunda da yoğun aktivitelere başladı.

Bu hastalıkla ilgili seminerler düzenlendi. Hastalık sektöre ve sektör çalışanlarına anlatıldı. Bu çalışmalar sırasında Kuş Gribi’ne karşı en önemli tedbirin biyogüvenlik önlemleri olduğu ortaya kondu. Bu önlemler ile ilgili pek çok eğitim düzenlendi. Bugün için rahatlıkla söyleyebilirim ki, Türkiye tavukçuluk sektörü dünyada biyogüvenlik konusunda en bilgili uygulayıcılardan biridir.

Avian Influenza virüsü insan sağlığını direkt olarak tehdit ediyor mu? İnsandan insana geçebiliyor mu? Hastalığın insanlar için yaşamsal tehlike oluşturduğuna yönelik kanıt var mı?

M.AKAN- Avian Influenza insan sağlığını da tehdit ediyor. İnsandan insana geçtiğine dair kanıt olmasa da bu durum araştırılıyor. Genel olarak bulaşma, hasta kanatlı-insan teması ile olmaktadır. İnsanlarda gripal infeksiyon gibi başlamakta ve ölüme kadar değişen tablolar oluşturmaktadır. Potansiyel bir tehlike olduğunu söyleyebiliriz ancak şu an için bu potansiyel riski sıfır seviyesindedir. Hastalığın tavuktan domuza, domuzdan insana geçtiğine dair iddialar mevcuttur.

M.ARIK-Hong Kong’da 1997 yılında kümes hayvanlarında meydana gelen salgında 18 kişide şiddetli solunum yolu infeksiyonu görüldüğü ve bunlardan 6 kişinin öldüğü belirlenmiştir. Konu ile ilgili yapılan araştırmalarda, bu kişilerin hastalıklı kümes hayvanlarıyla çok sıkı temasta olduğu ortaya konmuştur.
 
Halk sağlığı riskini azaltmanın yolu var mı?

M-AKAN- Kanatlı hayvanlarla temas eden kişilerin hayvanlarla temas ederken gözlük, eldiven, maske ve özel kıyafetler kullanarak gerekli tedbirleri alması gerekmektedir.

İnsanlarda görülen Avian Influenza’nın  klinik gelişmesi ve tedavisi nasıl gelişmektedir?

M.AKAN- Viral hastalık olduğundan, tedavide immun sistemi güçlendiren preparatlar ve semptomatik tedavi için ilaçlar kullanılabilir. Aşı çalışmaları bulunmaktadır. Bazı Avian Influenza virusları, grip aşılarına dahil edilerek insanlarda bağışıklama sağlamak mümkün olabilmektedir.

Hastalık görüldüğünde yapılması gerekenler nelerdir?

M.AKAN- En önemli konu, hastalığın erken teşhis edilmesidir. Bu gerçekleştirilirse, konunun çözülmesi çok kolay olacaktır. Eğer teşhis gecikirse (çünkü hastalık düşük patojeniteli başlayabilir) hayvan hareketlerinin kontrolündeki zorluklar nedeniyle problemi çözmek zorlaşacaktır.  Şüpheli materyallerin laboratuvara gönderilmesi ve tarama programlarının uygulamaya sokulması ile olası hastalık salgınını en erken zamanda belirlemek mümkün olabilir.

Dünya çapındaki bir Avian Influenza salgını önlenebilir mi?

M.ARIK-Çok sıkı biyogüvenlik kurallarının uygulanması ve hasta hayvanların tazminatlı olarak öldürülüp  imha edilmesi halinde Avian Influenza salgınlarının hayvanlarda önlenmesinin, en azından hastalığın etkisinin azaltılmasının yolu açılabilir.